Skóra
Pielęgnacja skóry dłoni
„Jest to zaprawdę nie do zaprzeczenia, że ręce delikatne i dobrze ukształtowane wzmagają przyjemne wrażenie całej osobistości”
(A. Sischer-Duckelmann)
Skóra dłoni odgrywa w kontakcie człowieka z otoczeniem szczególną rolę. Jej kondycja i wygląd często są postrzegane jako świadectwo kultury osobistej, statusu społecznego, stanowią także bardzo istotny atrybut urody, szczególnie ważny dla płci pięknej.
Budowa
Skóra dłoni różni się znacznie od skóry reszty ciała swoją budową, przede wszystkim minimalną grubością tkanki podskórnej. Tkanka ta, stanowiąca magazyn energetyczny organizmu, składa się z komórek tłuszczowych i pełni funkcje podporowe oraz ochronne przed urazami mechanicznymi. Skóra dłoni z racji braku tkanki podskórnej cechuje się szczególną delikatnością. Zbudowana jest w głównej mierze z podścieliska łącznotkankowego, w którego skład wchodzą trzy rodzaje włókien: kolagenowe, sprężyste oraz retikulinowe.
W skórze właściwej znajdują się przydatki, takie jak mieszki włosowe, gruczoły potowe i łojowe, a także liczne naczynia krwionośne i limfatyczne oraz zakończenia nerwowe. W obrębie dłoni budowa skóry właściwej odbiega od typowego schematu. Skóra dłoni zawiera dużą ilość gruczołów potowych zwiększających utratę płynów, a jest prawie całkowicie pozbawiona gruczołów łojowych, co w efekcie prowadzi
do znacznej redukcji wydzielania sebum.
Najbardziej zewnętrzna część skóry dłoni, bezpośrednio narażona na wpływ czynników środowiska zewnętrznego, to naskórek. Jest on zbudowany z kilku warstw komórek połączonych substancją międzykomórkową, w dużej mierze odpowiedzialną za utrzymywanie prawidłowej spoistości i sprężystości komórek, jak również za równowagę wodną i ochronę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Ilość wody w naskórku i w skórze właściwej dłoni zwiększa się wraz z głębokością – im dalej od powierzchni skóry, tym wyższa zawartość wody
w tkankach.
Wysuszenie
Czynniki prowadzące do wysuszenia skóry dłoni to uszkodzenie bariery ochronnej, które może być spowodowane oddziaływaniem promieni słonecznych lub narażeniem skóry na niskie i wysokie temperatury, a także niedobór naturalnego czynnika nawilżającego (NMF). Wysuszenie skóry może być również efektem nadmiernego kontaktu z wodą, zwłaszcza chlorowaną, detergentami, rozpuszczalnikami i smarami. Istotną rolę wśród przyczyn wysuszenia skóry dłoni odgrywają czynniki ogólnoustrojowe, takie jak mniejsza podaż wody, mniejsze wydzielanie potu i lipidów związane z procesem starzenia się, a także zaburzenia krążenia i przemiany materii.
Duże znaczenie ma także nieodpowiednia pielęgnacja, nieuwzględniająca konieczności systematycznego nawilżania i natłuszczania skóry dłoni narażonej na negatywne skutki działania środowiska zewnętrznego. Ogromny wpływ na wysuszenie i uwrażliwienie skóry dłoni ma nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne. Negatywnie oddziałują również zanieczyszczenie pomieszczeń kurzem i pyłem, nieprawidłowe odżywianie się oraz narażenie dłoni na działanie nadmiernie niskich lub wysokich temperatur otoczenia. Wszystko to przyczynia się do uszkodzenia hydrolipidowej warstwy ochronnej, a w efekcie utraty wilgoci ze skóry. Reasumując, można stwierdzić, że sucha skóra dłoni jest wynikiem uszkodze-nia systemu hydrolipidowego naturalnej warstwy ochronnej pokrywającej skórę, składającej się z wody, lipidów i czynników nawilżających.
Sucha skóra dłoni staje się szorstka, traci swą elastyczność i stosunkowo łatwo ulega złuszczeniu. Mogą na niej występować przebarwienia, może pojawiać się sieć rozszerzonych naczyń krwionośnych. Wysuszenie zwiększa skłonność do pękania, prowadzi do wzmożenia przepuszczalności skóry dla rozmaitych czynników zewnętrznych. W efekcie skóra dłoni często ulega podrażnieniu, reaguje zaczerwienieniem w reakcji na mydło, wodę i warunki atmosferyczne, a czasami także po zastosowaniu niektórych kosmetyków. Wysuszenie skóry zwiększa także skłonność do reakcji alergicznych i infekcji.
Ochrona i pielęgnacja
Aby zmniejszyć negatywne skutki oddziaływania środowiska na skórę dłoni, konieczna jest odpowiednia pielęgnacja, której celem po-winno być utrzymywanie dobrego stanu bariery ochronnej, a w razie potrzeby dostarczenie brakujących składników niezbędnych do zachowania fizjologicznej równowagi. Jednym z elementów takiej pielęgnacji skóry dłoni jest stosowanie emolientów. Są to substancje zmiękczająco-nawilżające, których dobroczynne oddziaływanie na skórę jest uwarunkowane poprzez wielorakie mechanizmy. Emolienty tworzą
na powierzchni skóry dłoni okluzyjny film lipidowy, którego obecność wpływa na obniżenie przeznaskórkowej utraty wody, prowadzi do pęcznienia keratynocytów, zmniejszenia szczelin międzykomórkowych, a w efekcie do zmniejszenia strat wilgoci. Emolienty przenikają do komórek warstwy rogowej, uzupełniają brakujące lipidy, działają przeciwzapalnie i prowadzą do zmniejszenia produkcji oraz uwalniania cytokin prozapalnych.
Emolienty są dostępne w szeregu postaci galenowych, takich jak kremy, maści, emulsje myjące, mydła natłuszczające oraz olejki kąpielowe.
W wielu chorobach stosowanie właściwej pielęgnacji pozwala na zmniejszenie ryzyka wysiewu zmian chorobowych. Jeśli mimo wszystko dojdzie do ich pojawienia się, odpowiednia pielęgnacja skóry pozwala na skrócenie czasu lub zmniejszenie mocy zalecanych maści aktywnych, minimalizując tym samym niepożądane działanie uboczne wywoływane przez te leki.
Jednym z istotnych elementów właściwej pielęgnacji skóry dłoni jest stosowanie produktów myjących niezawierających mydła, ponieważ w efekcie jego działania są usuwane nie tylko zabrudzenia, ale i ochronna warstwa hydrolipidowa. W rezultacie dochodzi do pogłębienia suchości skóry. Zalecane są natomiast preparaty, które myją i jednocześnie pozostawiają na skórze dłoni cienki film ochronny. Poza tym wskazane jest stosowanie kremów na bazie olejów i tłuszczów pomagających odbudowywać naruszoną strukturę lipidów, a dzięki połączeniu z wodą mających także działanie trwale nawilżające. Kremy takie często zawierają parafinę, glicerynę oraz żywice silikonowe. Szczególnie są polecane kremy wzbogacane o substancje odżywcze, witaminy oraz biopierwiastki zawarte w wodach termalnych. Oligoelementy i sole mineralne wchodzące w skład wód termalnych koją podrażnienia, likwidują zaczerwienienia i zmniejszają przekrwienie. Efektem ich działania jest także zmniejszenie lub całkowite usunięcie świądu skóry, jak również wydatne przyspieszanie procesów gojenia. Biopierwiastki stanowią cenne uzupełnienie codziennej toalety mogącej wpływać na wysuszenie skóry dłoni.
Niezbędną cechą nowoczesnego kremu pielęgnacyjnego jest także obecność substancji zmniejszających negatywne oddziaływanie promieniowania słonecznego. Zachowanie właściwego nawilżenia skóry dłoni jest jednym z podstawowych warunków utrzymania jej zdrowego i młodego wyglądu. Wysuszona skóra traci blask i szybciej się starzeje. Współczesna kosmetyka nie jest w stanie skutecznie powstrzymać procesów starzenia się skóry, ale z całą pewnością podsuwa szeroką gamę środków pielęgnacyjnych i regenerujących, pomagających chronić skórę i niwelować efekty szkodliwego wpływu środowiska zewnętrznego.
dr n. med. Jacek Toboła
specjalista dermatolog wenerolog
(A. Sischer-Duckelmann)
Skóra dłoni odgrywa w kontakcie człowieka z otoczeniem szczególną rolę. Jej kondycja i wygląd często są postrzegane jako świadectwo kultury osobistej, statusu społecznego, stanowią także bardzo istotny atrybut urody, szczególnie ważny dla płci pięknej.
Budowa
Skóra dłoni różni się znacznie od skóry reszty ciała swoją budową, przede wszystkim minimalną grubością tkanki podskórnej. Tkanka ta, stanowiąca magazyn energetyczny organizmu, składa się z komórek tłuszczowych i pełni funkcje podporowe oraz ochronne przed urazami mechanicznymi. Skóra dłoni z racji braku tkanki podskórnej cechuje się szczególną delikatnością. Zbudowana jest w głównej mierze z podścieliska łącznotkankowego, w którego skład wchodzą trzy rodzaje włókien: kolagenowe, sprężyste oraz retikulinowe.
W skórze właściwej znajdują się przydatki, takie jak mieszki włosowe, gruczoły potowe i łojowe, a także liczne naczynia krwionośne i limfatyczne oraz zakończenia nerwowe. W obrębie dłoni budowa skóry właściwej odbiega od typowego schematu. Skóra dłoni zawiera dużą ilość gruczołów potowych zwiększających utratę płynów, a jest prawie całkowicie pozbawiona gruczołów łojowych, co w efekcie prowadzi
do znacznej redukcji wydzielania sebum.
Najbardziej zewnętrzna część skóry dłoni, bezpośrednio narażona na wpływ czynników środowiska zewnętrznego, to naskórek. Jest on zbudowany z kilku warstw komórek połączonych substancją międzykomórkową, w dużej mierze odpowiedzialną za utrzymywanie prawidłowej spoistości i sprężystości komórek, jak również za równowagę wodną i ochronę przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Ilość wody w naskórku i w skórze właściwej dłoni zwiększa się wraz z głębokością – im dalej od powierzchni skóry, tym wyższa zawartość wody
w tkankach.
Wysuszenie
Czynniki prowadzące do wysuszenia skóry dłoni to uszkodzenie bariery ochronnej, które może być spowodowane oddziaływaniem promieni słonecznych lub narażeniem skóry na niskie i wysokie temperatury, a także niedobór naturalnego czynnika nawilżającego (NMF). Wysuszenie skóry może być również efektem nadmiernego kontaktu z wodą, zwłaszcza chlorowaną, detergentami, rozpuszczalnikami i smarami. Istotną rolę wśród przyczyn wysuszenia skóry dłoni odgrywają czynniki ogólnoustrojowe, takie jak mniejsza podaż wody, mniejsze wydzielanie potu i lipidów związane z procesem starzenia się, a także zaburzenia krążenia i przemiany materii.
Duże znaczenie ma także nieodpowiednia pielęgnacja, nieuwzględniająca konieczności systematycznego nawilżania i natłuszczania skóry dłoni narażonej na negatywne skutki działania środowiska zewnętrznego. Ogromny wpływ na wysuszenie i uwrażliwienie skóry dłoni ma nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne. Negatywnie oddziałują również zanieczyszczenie pomieszczeń kurzem i pyłem, nieprawidłowe odżywianie się oraz narażenie dłoni na działanie nadmiernie niskich lub wysokich temperatur otoczenia. Wszystko to przyczynia się do uszkodzenia hydrolipidowej warstwy ochronnej, a w efekcie utraty wilgoci ze skóry. Reasumując, można stwierdzić, że sucha skóra dłoni jest wynikiem uszkodze-nia systemu hydrolipidowego naturalnej warstwy ochronnej pokrywającej skórę, składającej się z wody, lipidów i czynników nawilżających.
Sucha skóra dłoni staje się szorstka, traci swą elastyczność i stosunkowo łatwo ulega złuszczeniu. Mogą na niej występować przebarwienia, może pojawiać się sieć rozszerzonych naczyń krwionośnych. Wysuszenie zwiększa skłonność do pękania, prowadzi do wzmożenia przepuszczalności skóry dla rozmaitych czynników zewnętrznych. W efekcie skóra dłoni często ulega podrażnieniu, reaguje zaczerwienieniem w reakcji na mydło, wodę i warunki atmosferyczne, a czasami także po zastosowaniu niektórych kosmetyków. Wysuszenie skóry zwiększa także skłonność do reakcji alergicznych i infekcji.
Ochrona i pielęgnacja
Aby zmniejszyć negatywne skutki oddziaływania środowiska na skórę dłoni, konieczna jest odpowiednia pielęgnacja, której celem po-winno być utrzymywanie dobrego stanu bariery ochronnej, a w razie potrzeby dostarczenie brakujących składników niezbędnych do zachowania fizjologicznej równowagi. Jednym z elementów takiej pielęgnacji skóry dłoni jest stosowanie emolientów. Są to substancje zmiękczająco-nawilżające, których dobroczynne oddziaływanie na skórę jest uwarunkowane poprzez wielorakie mechanizmy. Emolienty tworzą
na powierzchni skóry dłoni okluzyjny film lipidowy, którego obecność wpływa na obniżenie przeznaskórkowej utraty wody, prowadzi do pęcznienia keratynocytów, zmniejszenia szczelin międzykomórkowych, a w efekcie do zmniejszenia strat wilgoci. Emolienty przenikają do komórek warstwy rogowej, uzupełniają brakujące lipidy, działają przeciwzapalnie i prowadzą do zmniejszenia produkcji oraz uwalniania cytokin prozapalnych.
Emolienty są dostępne w szeregu postaci galenowych, takich jak kremy, maści, emulsje myjące, mydła natłuszczające oraz olejki kąpielowe.
W wielu chorobach stosowanie właściwej pielęgnacji pozwala na zmniejszenie ryzyka wysiewu zmian chorobowych. Jeśli mimo wszystko dojdzie do ich pojawienia się, odpowiednia pielęgnacja skóry pozwala na skrócenie czasu lub zmniejszenie mocy zalecanych maści aktywnych, minimalizując tym samym niepożądane działanie uboczne wywoływane przez te leki.
Jednym z istotnych elementów właściwej pielęgnacji skóry dłoni jest stosowanie produktów myjących niezawierających mydła, ponieważ w efekcie jego działania są usuwane nie tylko zabrudzenia, ale i ochronna warstwa hydrolipidowa. W rezultacie dochodzi do pogłębienia suchości skóry. Zalecane są natomiast preparaty, które myją i jednocześnie pozostawiają na skórze dłoni cienki film ochronny. Poza tym wskazane jest stosowanie kremów na bazie olejów i tłuszczów pomagających odbudowywać naruszoną strukturę lipidów, a dzięki połączeniu z wodą mających także działanie trwale nawilżające. Kremy takie często zawierają parafinę, glicerynę oraz żywice silikonowe. Szczególnie są polecane kremy wzbogacane o substancje odżywcze, witaminy oraz biopierwiastki zawarte w wodach termalnych. Oligoelementy i sole mineralne wchodzące w skład wód termalnych koją podrażnienia, likwidują zaczerwienienia i zmniejszają przekrwienie. Efektem ich działania jest także zmniejszenie lub całkowite usunięcie świądu skóry, jak również wydatne przyspieszanie procesów gojenia. Biopierwiastki stanowią cenne uzupełnienie codziennej toalety mogącej wpływać na wysuszenie skóry dłoni.
Niezbędną cechą nowoczesnego kremu pielęgnacyjnego jest także obecność substancji zmniejszających negatywne oddziaływanie promieniowania słonecznego. Zachowanie właściwego nawilżenia skóry dłoni jest jednym z podstawowych warunków utrzymania jej zdrowego i młodego wyglądu. Wysuszona skóra traci blask i szybciej się starzeje. Współczesna kosmetyka nie jest w stanie skutecznie powstrzymać procesów starzenia się skóry, ale z całą pewnością podsuwa szeroką gamę środków pielęgnacyjnych i regenerujących, pomagających chronić skórę i niwelować efekty szkodliwego wpływu środowiska zewnętrznego.
dr n. med. Jacek Toboła
specjalista dermatolog wenerolog
