W procesie starzenia się skóry biorą udział dwa czynniki:

• wewnątrzpochodny, związany z zegarem biologicznym i predyspozycjami genetycznymi;
• zewnątrzpochodny, zależny od wpływu czynników środowiskowych, przede wszystkim słońca oraz zanieczyszczeń.

Skóra człowieka zaczyna się starzeć już od ukończenia 25. roku życia. Styl życia, sposób odżywiania i mimika mają ogromny wpływ na szybkość postępowania tego procesu. Około 50. roku życia nasila się on w związku ze spadkiem poziomu hormonów płciowych, głównie estrogenów. Jednak zdecydowanie najgorszym wrogiem skóry jest promieniowanie UV – pod-stawowy czynnik odpowiedzialny za zmiany pojawiające się w niej wraz z wiekiem. W 80% zmiany na skórze twarzy zależą od czynników środowiskowych. W ostatnich latach dermatolodzy obserwują nasilenie procesu starzenia słonecznego (photoaging), związanego z częstymi ekspozycjami na intensywne promieniowanie słoneczne i korzystanie z solariów. W procesie starzenia dochodzi do spowolnienia metabolizmu komórek i ich podziałów, spada ilość produkowanego naturalnego czynnika nawilżającego (NMF), dochodzi także do zaburzeń procesu melanogenezy i krążenia żylnego oraz zmniejszenia aktywności fibroblastów i syntezy kolagenu.

Następstwem są zmiany w naskórku i skórze właściwej, m.in.:

• wysuszenie,
• obniżenie elastyczności,
• zmniejszenie grubości naskórka,
• zmniejszenie grubości skóry właściwej,
• rozszerzenie naczynek,
• powstawanie zmarszczek i fałd,
• zaburzenia pigmentacji.

Promieniowanie ultrafioletowe uszkadza DNA komórkowe i stymuluje powstawanie w skórze wolnych rodników. Objawem częstego i nadmiernego opalania są rozszerzone naczynka krwionośne, przebarwienia, zaskórniki, a po wielu latach głębokie zmarszczki i bruzdy, będące skutkiem przyspieszonego i nieprawidłowego starzenia się skóry. Skóra dojrzała wymaga stosowania zarówno ochrony przed niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi, głównie promieniowaniem UV, jak również właściwego odżywiania i regeneracji w celu aktywacji odnowy komórkowej.

Substancje aktywne, które można zastosować w pielęgnacji skóry dojrzałej, powinny spełniać następujące funkcje:

• głębokie i długotrwałe nawilżenie,
• ochrona przed wolnymi rodnikami,
• zwiększenie produkcji kolagenu,
• odżywienie i energizowanie skóry,
• stymulowanie odnowy komórkowej,
• wygładzenie, odświeżenie,
• działanie rozjaśniające.

W związku z tym ważne jest stosowanie kremów zawierających substancje nie tylko nawilżające, ale także działające głębiej i chroniące skórę przed stresem oksydacyjnym wywołanym przez wolne rodniki. Wchodzący w skład niektórych preparatów Aquaxyl™ działa nawilżająco i regenerująco, pobudza syntezę ceramidów i glikozoaminoglikanów. Do najważniejszych antyutleniaczy, które pomagają w zwalczaniu wolnych rodników, należą: witamina E, witamina C, witamina A i -karoten, koenzym Q oraz flawonoidy roślinne.

Konieczne jest dostarczenie skórze substancji stymulujących podziały komórkowe i produkcję kolagenu. Ważną rolę odgrywają tutaj witaminy: A, C, E.

Witamina A reguluje podziały komórkowe i procesy rogowacenia. Witamina C działa antyoksydacyjnie, rozjaśnia skórę, uszczelnia naczynia, stymuluje produkcję kolagenu, a także daje efekt przeciwzapalny i przeciwobrzękowy. Witamina E ma działanie fotoprotekcyjne i przeciwzapalne. Regeneruje także barierę lipidową, poprawia miękkość i elastyczność naskórka, działa nawilżająco oraz poprawia mikrokrążenie w naczyniach włosowatych.

W skład preparatów odmładzających wchodzą również - i -hydroksykwasy – ze względu na swoje działanie rozjaśniające, wygładzające i stymulujące odnowę komórkową. Ich delikatne działanie złuszczające pozwala na lepsze wnikanie składników aktywnych.
Do -hydroksykwasów należą: kwas glikolowy, mlekowy, jabłkowy i winowy.

Główne preparaty o działaniu odmładzającym to pochodne kwasu retinowego (retinaldehyd, retinol). Wpływają one stymulująco na produkcję kolagenu, działają wygładzająco i rozjaśniająco. Kosmetyki z retinolem mogą niestety powodować podrażnienie i w związku z tym część osób nie może ich stosować. Alfalfa Extract (Vitanol), substancja bogata w polisacharydy – galaktany, ma skuteczność porównywalną z retinolem jednak w odróżnieniu od niego nie powoduje podrażnień.

Duże znaczenie w walce ze starzeniem się skóry mają fitohormony działające w zbliżony sposób do estrogenów, ale bez ich efektów ubocznych. Najczęściej jest stosowany ekstrakt z soi i Centella Asiatica. Działają one antyutleniająco i przeciwzapalnie. Stanowią pewną alternatywę dla pacjentek niemogących stosować hormonalnej terapii zastępczej.

Skóra dojrzała wymaga także delikatnego natłuszczania – tę rolę świetnie spełniają - i -hydroksykwasy. Konieczna jest również staranna, codzienna ochrona przed promieniowaniem UV – kosmetyki do cery dojrzałej powinny zawierać w składzie dość wysoki filtr UV.
Specjalnej uwagi wymaga pielęgnacja delikatnej skóry wokół oczu. Jest ona bardzo cienka i prawie pozbawiona gruczołów łojowych, dla-tego koniecznie trzeba ją nawilżać i odżywiać. Do pielęgnacji okolic oczu przeznaczone są specjalne kosmetyki. Do demakijażu można stosować jedynie delikatne mleczko lub specjalny preparat do demakijażu tej okolicy twarzy. Preparaty do pielęgnacji skóry w okolicy oczu mają konsystencję kremu, żelu lub serum. Zawierają biologicznie czynne składniki, łatwo przyswajalne przez skórę: proteiny, fosfolipidy, fitosterole, ceramidy, lipidy. Aby uzyskać działanie wygładzające i rozjaśniające, producenci często umieszczają w składzie preparatów pod oczy retinol. Kremy mają zwykle cięższą konsystencję niż żele i serum, zawierają więcej składników regenerujących, bardziej natłuszczają skórę. Żele pod oczy polecane są szczególnie dla młodej skóry i osób, które nie tolerują cięższej konsystencji kremu. Szybciej się wchłaniają i mają właściwości napinające skórę.



lek. med. Anna Pura
specjalista II stopnia dermatologii i wenerologii
Klinika Dermatologiczna Akademii Medycznej w Warszawie